68985570_2583441608375423_35385622831709

Shark Tank: Những ai chê các shark quá 'rắn', đòi chia lợi nhuận sớm, là những người thiếu h

Sau vài tập Shark Tank được phát sóng, trên các trang mạng xã hội có rất nhiều phản hồi rằng các shark đầu tư quá "rắn" (đòi hỏi cam kết, đòi chia lợi nhuận, đòi thế chấp). Nhưng liệu thực sự là các shark "không biết" đầu tư “thiên thần”, hay là chính nhiều người xem thiếu kiến thức tài chính?

Hình ảnh : Shark Tank Vietnam

Trong tập vừa mới được chiếu của shark tank, sau màn thuyết trình gọi vốn của hai cô gái xinh đẹp, Tipsy Art nhận được lời đề nghị từ Shark Linh. Cụ thể, Shark Linh sẽ đầu tư 2,2 tỷ, nhận lợi nhuận trong 1-2 năm đầu, sau đó khoản đầu tư này sẽ biến thành 10% cổ phần.

Ngay lập tức sau khi tập 5 được đăng tải trên youtube của chương trình, có rất nhiều bình luận về khoản đầu tư của Shark Linh được lên "top":

Nhưng thực sự nếu bạn có một chút kiến thức về tài chính, bạn sẽ thấy khoản đầu tư của shark Linh giống một sản phẩm tài chính: Trái phiếu chuyển đổi*. Có thể coi đây là một khoản đầu tư vừa mạo hiểm (đầu tư vào ngành có yếu tố nghệ thuật), vừa đầy lý trí (với bản chất của một sản phẩm tài chính).

Nhưng trước khi phân tích kỹ phương án của shark Linh để thấy được sự hợp lý, chúng ta tìm hiểu một chút về sự khác biệt giữa SME và startup. Thường ở Việt Nam hay gọi chung luôn là startup, hoặc gọi luôn là khởi nghiệp. Trong khi bản chất 2 loại hình này có rất nhiều khác biệt.

SME là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, phát triển tuyến tính, phải có lãi từ đầu và tính lãi trên từng sản phẩm. Như vậy SME sẽ có hệ thống quản trị chặt chẽ, cung cấp sản phẩm/dịch vụ cạnh tranh để đảm bảo có lợi nhuận ngay từ những ngày đầu tiên đi vào hoạt động. Công ty Dấm gạo, hay Hoa 7 ngày trong chương trình Shark tank là ví dụ của SME.

Startup thì ngược lại, phát triển theo hàm mũ, đặt nặng chứng minh mô hình (proving model) và có được người dùng (acquire user) hơn là lợi nhuận trong thời gian đầu (có thể vài năm, và tất nhiên có lãi ngay thì cũng tốt). Vì phát triển theo hàm mũ nên cái mà startup cần là một cái gì đó có thể tạo ra sự phát triển theo dạng hàm mũ này. Đó là:

- Một công nghệ/sản phẩm đột phá mới, khác hẳn những công nghệ/sản phẩm đã có. Phần lớn sẽ dựa trên các bằng sáng chế độc quyền để làm lợi thế cạnh tranh (Công ty về Dung dịch nano curcumin là một ví dụ).

- Một thị trường đủ rộng để có thể tạo ra một tiềm năng phát triển theo hàm mũ sau này. Vì thế, startup cần tập trung vào các sản phẩm/dịch vụ có tiềm năng để hàng chục triệu người dùng (hoặc hàng tỉ người dùng như các đại gia hay nói). Công ty ship hàng có thể là một ví dụ, với sự tăng trưởng của thương mại điện tử tại Việt Nam.

- Một business model mới tạo ra được sự phát triển theo hàm mũ này. Trong trường hợp không có công nghệ gì đột phá, lĩnh vực kinh doanh không phải mới, nhưng mô hình kinh doanh thì đột phá (tranditional business, but non-tranditional business model). Atadi chính là ví dụ điển hình nhất của startup.

Cũng chính vì sự khác biệt này, dẫn đến có 2 kiểu nhà đầu tư: nhà đầu tư tài chính và nhà đầu tư thiên thần/quỹ đầu tư mạo hiểm. Các nhà đầu tư tài chính sẽ đầu tư vào các các công ty có revenue stream/model (mô hình để có được doanh thu) rõ ràng (SME là một kiểu như thế). Tiêu chí để đầu tư sẽ là theo những tiêu chí phổ biến của tài chính như ROI, P/E*.

Hình ảnh: Shark Tank Vietnam